Plac Zwycięstwa

(Plac marsz. Józefa Piłsudskiego)

To na tym placu, w czerwcu 1979 roku, podczas pamiętnej pierwszej pielgrzymki do kraju ojczystego, Papież Jan Paweł II wymówił historyczne słowa: „Niech zstąpi duch Twój i odmieni oblicze ziemi, - i wyakcentowane przez Ojca Świętego - tej ziemi!”. Dla tysięcy ludzi zgromazonych na placu było to wezwanie pełne nadziei. Rok później, narodził się ruch „Solidarność”. Dziś stoi tu krzyż upamiętniające tamte wydarzenia.

Miejsce to od dawna posiadało znaczenie symboliczne. W okresie międzywojennym, w otaczająych plac pałacach, mieściły się urzędy nowego państwa polskiego. Tu zbudowano pomnik żołnierza polskiego walczącego o niepodległość kraju na świecie – symboliczny pomnik Nieznanego Żołnierza. To pod tym właśnie pomnikiem pod koniec lat 70-tych zeszłego wieku organizowano w dniu 11 listopada manifestacje patriotyczne i opozycyjne.

W 1978 r. z inicjatywy Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela uczczono w ten sposób 60-tą rocznicę odzyskania niepodleglości, które to święto nie było uznawane przez komunistyczne władz PRL-u. Rok później maniestacja zgromadziła – prócz działaczy ROBCiO - także niektóre środowiska kombatanckie a także część środowiska Komitetu Obrony Robotników, związaną z niezależnym miesięcznikiem „Głos”. W sumie ok. 5000 osób. Milicja aresztowała niektórych liderów, w tym Bronisława Komorowskiego. Kolegium ds. Wykroczeń dzielnicy Warszawa Śródmieście skazało go 1 miesiąc aresztu.

W maju 1981 r. na Placu Zwycięstwa odprawiono nabożeństwo żałobne przy trumnie prymasa kardynała Stefana Wyszyńskiego. Nazywa się go do dziś „Prymasem Tysiąclecia” Jego zdecydowany od czasów przedwojennych antykomunizm, więzienie przez władze PRL – w pierwszej połowie lat 50., a następnie odważne wspieranie rozwoju katolicyzmu, przede wszystkim ludowego oraz kultu maryjnego, przy równoczesnym pewnym otwarciu na rolę inteligencji katolickiej, a także rozumienie roli politycznej kościoła a w ostatnim okresie życia wspieranie między innymi niezależnych dążeń NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych.

W okresie Sanu wojennego Plac ten był miejscem spotkań i manifestacji mieszkańców Warszawy. Najpierw wokół - ułożonego w miejscu ołtarza z czasów mszy Jana Pawła w VI 1979 r. - krzyża kwiatowego upamiętniającego ofiary stanu wojennego, szczególnie górników zabitych w kopalni „Wujek” w XII 1981 r. Krzyż ten wielokrotnie niszczony przez ówczesne władze zostawał natychmiast odnawiany przez zbierających się tam przez cały okres lat 80. nawet kilkutysięczne grupy zwolenników NSZZ „Solidarność” i niepodległej Polski.

Marek Kunicki-Goldfinger
szlak solidarności i wolności